advertise
نمای شکوهمند قله شیرکوه
بام استان یزد — ارتفاع ۴٬۰۷۵ متر

راهنمای عملیاتی و میدانی صعود جامع به قله شیرکوه

مرجع کامل و پیوسته کوهنوردی شامل مشخصات ژئودتیک، زمان‌بندی مسیرهای اصلی (نجیب، سوسن، سانیج، دیواره جنوبی)، آنالیز نقاط بحرانی (Crux)، پناهگاه‌ها و اصول ایمنی.

ارتفاع قله ۴٬۰۷۵ متر
مسیرها ۴ جبهه اصلی
قرارگاه‌ها ده‌بالا / سانیج / دره‌حسن
برنامه‌های صعود و تورهای پیش‌رو به شیرکوه را ببینید و برای اطلاعات بیشتر با ما در ارتباط باشید. تورهای صعود به قله شیرکوه

صعود قله شیرکوه

۰۲۵۶ دشوار ۸/۱۰
از: اصفهان به: یزد
باشگاه کوهنوردی هیمالیا
از: ۱۴۰۵/۰۸/۱۵ تا: ۱۴۰۵/۰۸/۱۵
از: اصفهان به: قله شیرکوه یزد
دنا
از: ۱۴۰۵/۰۹/۱۲ تا: ۱۴۰۵/۰۹/۱۳
مشخصات پایه و ژئودتیک

۱. شناسنامه و اطلاعات پایه قله شیرکوه

مشخصات جغرافیایی، ساختار فنی، موقعیت پای‌کارها و ارتفاع دقیق

استان یزد، شهرستان تفت
ارتفاع رسمی قله
۴٬۰۷۵ متر
گزارش‌های جدید و GPS
مسیرهای مرسوم صعود
۴ دسته اصلی
نجیب، سوسن/شمس، سانیج/لاسرگون، دیواره جنوبی

تقسیمات منطقه‌ای و دسترسی روستایی

موقعیت جغرافیایی:

استان یزد، شهرستان تفت، جنوب‌غربی شهر یزد و در محدوده روستاهای ده‌بالا، طزرجان، سانیج و شیخ‌علیشاه.

روستاهای پایلوت و قرارگاه‌های پشتیبان:
ده‌بالا (مسیر اصلی) سانیج (مسیر بردستان) مزرعه دره‌حسن
تیپ صعود بر اساس مسیرها:
مسیر ده‌بالا (نجیب): کوهپیمایی ارتفاع‌بالا
مسیر سوسن و شمس: کوهپیمایی سنگین و دره‌ای
سانیج، لاسرگون و دیواره: آلپاین، ریزشی و فنی

مختصات و ارتفاع تقریبی پای‌کارهای اصلی (Trailheads)

کلیک روی آیکون برای کپی GPS
ده‌بالا (دره نجیب) حدود ۲٬۵۴۰ متر
انتهای جاده خاکی ده‌بالا UTM: ۲۲۵۳۷۷ ۳۵۰۱۲۸۳
رایج‌ترین و پشتیبانی‌شده‌ترین مبدأ
دره سوسن / شمس ارتفاع متغیر
محدوده مزرعه آمحسن / سفیل‌آباد مختصات متغیر (استفاده از ترک GPS)
مسیرهای جایگزین جنوب‌غربی
سانیج و لاسرگون ارتفاع متغیر
روستای بردستان سانیج / دره‌حسن مختصات متغیر (استفاده از ترک GPS)
مسیرهای طولانی و کم‌تردد
دیواره جنوبی ارتفاع متغیر
پای دیواره جنوبی شیرکوه مختصات متغیر (استفاده از ترک GPS)
مسیر فنی سنگ‌نوردی و آلپاین

۲. ارزیابی دشواری و آنالیز جامع مسیرهای صعود

مقایسه ویژگی‌های شاخص، وضعیت پاکوب، نقاط بحرانی (Crux) و هشدارهای فرود در یک نگاه

ده‌بالا ـ دره نجیب (مسیر اصلی)

پرترددترین و عادی‌ترین
ویژگی‌های اصلی و زمان‌بندی:

کوهپیمایی ارتفاع‌بالا با شیب ۲۰ تا ۲۵ درجه. زمان تقریبی: ۵ تا ۸ ساعت از انتهای جاده ده‌بالا تا قله.

وضعیت پاکوب و ناوبری:

از ده‌بالا تا چشمه واضح؛ داخل دره نجیب پاکوب سنگی و ریزشی است. GPS در مه یا تاریکی لازم است.

نقطه بحرانی (Crux):

شن‌اسکی و سنگ ریزشی در انتهای دره نجیب، کمبود آب در نیمه بالایی و تراورس پناهگاه تا قله.

نکات و خطرات فرود:

از مسیر پناهگاه و دره نجیب برگردید. اگر دره نجیب خیس یا یخ‌زده است، وارد آن نشوید. راپل معمولاً لازم نیست.

ده‌بالا ـ دره سوسن و شمس

مسیرهای جایگزین جنوبی
ویژگی‌های اصلی و زمان‌بندی:

مسیرهای کم‌ترددتر و دره‌ای. زمان دقیق به شاخه انتخابی وابسته است و استاندارد عمومی ندارد.

وضعیت پاکوب و ناوبری:

محو تا متغیر؛ GPS و راهنمای محلی لازم است. پاکوب در بخش‌هایی کاملاً ناپدید می‌شود.

نقطه بحرانی (Crux):

زمین ریزشی و شیب‌دار (به‌ویژه در جناح جنوب‌غربی سوسن)، کمبود بتای مسیر و احتمال انتخاب یال اشتباه.

نکات و خطرات فرود:

مسیر خروج را پیش از صعود مشخص کنید. فرود شبانه از مسیر ریزشی ممنوع است. اطلاعات راپل محدود است.

سانیج، لاسرگون و مسیرهای فرعی

طولانی و کم‌تردد
ویژگی‌های اصلی و زمان‌بندی:

لاسرگون تقریباً دو برابر مسیر نجیب طول دارد. بردستان سانیج و شاخه‌های آبریز نیازمند برنامه چندروزه هستند.

وضعیت پاکوب و ناوبری:

کم‌نشانه و نیازمند GPS دوگانه، نقشه کاغذی و ترجیحاً راهنمای محلی آشنا به شبکه دره‌ها.

نقطه بحرانی (Crux):

طول زیاد پیمایش، آب محدود در بالادست، گردنه‌های ناشناخته و دشواری شدید در امدادرسانی.

نکات و خطرات فرود:

فرود را از مسیر اصلی برنامه‌ریزی کنید. بدون شناسایی قبلی یا گزارش تازه وارد این شاخه‌ها نشوید.

دیواره جنوبی و مسیرهای تخصصی

فنی و سنگ‌نوردی
ویژگی‌های اصلی و زمان‌بندی:

مسیر فنی برای سنگ‌نوردان؛ با مسیر عادی ده‌بالا قابل مقایسه نیست. زمان صعود به درجه و طول مسیر بستگی دارد.

وضعیت پاکوب و ناوبری:

پای دیواره تا حدی محلی؛ خود دیواره بدون پاکوب و کاملاً وابسته به کروکی، کارگاه و بتای تیم‌های اخیر است.

نقطه بحرانی (Crux):

سقوط نفر و سنگ، کارگاه نامطمئن، گم‌شدن در خروجی، آب‌وهوای ناگهانی و دشواری فرود.

نکات و خطرات فرود:

مسیر صعود را مسیر فرود فرض نکنید. بدون کروکی به‌روز، طناب مناسب و تیم مسلط به دیواره وارد نشوید.

مسیر صعود ویژگی‌های اصلی و زمان‌بندی وضعیت پاکوب و ناوبری نقاط بحرانی (Crux) نکات و خطرات فرود
ده‌بالا ـ دره نجیب
پرترددترین و عادی‌ترین
کوهپیمایی ارتفاع‌بالا با شیب ۲۰-۲۵ درجه. زمان تقریبی: ۵ تا ۸ ساعت تا قله. از ده‌بالا تا چشمه واضح؛ داخل دره نجیب پاکوب سنگی و ریزشی است. انتهای دره نجیب: شن‌اسکی، سنگ ریزشی و کمبود آب در نیمه بالایی. از مسیر پناهگاه و دره نجیب برگردید. در صورت یخ‌زدگی دره، وارد آن نشوید.
دره سوسن و شمس
مسیرهای جایگزین جنوبی
مسیرهای کم‌ترددتر و دره‌ای. زمان دقیق استاندارد عمومی ندارد. محو تا متغیر؛ GPS و راهنمای محلی لازم است. جناح جنوب‌غربی: زمین ریزشی، شیب‌دار و کمبود بتای مسیر. مسیر خروج را پیش از صعود مشخص کنید. فرود شبانه از مسیر ریزشی ممنوع است.
سانیج، لاسرگون و فرعی
طولانی و کم‌تردد
لاسرگون تقریباً دو برابر مسیر نجیب طول دارد. نیازمند برنامه چندروزه. کم‌نشانه و نیازمند GPS دوگانه، نقشه کاغذی و راهنمای محلی. گردنه‌های میانی: طول زیاد پیمایش، آب محدود و دشواری در امدادرسانی. فرود را از مسیر اصلی برنامه‌ریزی کنید. بدون شناسایی قبلی وارد نشوید.
دیواره جنوبی
فنی و سنگ‌نوردی
مسیر فنی برای سنگ‌نوردان. زمان صعود به درجه و طول مسیر بستگی دارد. وابسته به کروکی، کارگاه و بتای تیم‌های اخیر؛ فاقد پاکوب عادی. طول‌های دیواره: سقوط نفر و سنگ، کارگاه نامطمئن و گم‌شدن در خروجی. مسیر صعود را مسیر فرود فرض نکنید. بدون تیم مسلط به دیواره وارد نشوید.

۳. لجستیک و زیرساخت (با تفکیک مسیرها)

دسترسی خودرویی، پناهگاه‌ها، کمپ‌ها و وضعیت منابع آب

دسترسی خودرویی:
دسترسی خودرویی و جاده‌های آفرود پای‌کار شیرکوه
جاده‌های کوهستانی و آفرود پای‌کار
ده‌بالا (نجیب):یزد/تفت ← روستای ده‌بالا. خودرو تا انتهای جاده خاکی روستا یا پای مسیر می‌رسد.
سوسن و شمس:دسترسی از ده‌بالا و مزارع آمحسن/سفیل‌آباد. نقطه توقف خودرو باید محلی تأیید شود.
سانیج و لاسرگون:دسترسی جاده‌ای تا بردستان یا مزرعه دره‌حسن؛ ادامه مسیر پیاده است.
پناهگاه‌ها/کمپ‌ها:
پناهگاه‌ها و جانپناه‌های ارتفاع شیرکوه
پناهگاه شیرکوه و جان‌پناه نزدیک قله
پناهگاه شیرکوه:حدود ۳٬۵۱۵ تا ۳٬۵۲۲ متر | چند ساختمان/جان‌پناه، ظرفیت کلی محدود، آب و سرویس متغیر.
جان‌پناه نزدیک قله:حدود ۴٬۰۷۵ متر | ظرفیت و وضعیت سازه باید همان روز بررسی شود؛ محل اضطراری تلقی کنید.
سایر مسیرها:پناهگاه ثابت معتبر در سوسن، شمس، سانیج و لاسرگون گزارش نشده؛ کمپ مستقل لازم است.
منابع آب:
منابع آب و برفاب‌های مسیر شیرکوه
چشمه‌ها، برفاب و مدیریت آب در صعود
ده‌بالا ـ نجیب:چهار چشمه در مسیر گزارش شده (از جمله تابستان‌خانه). آب را حتماً تصفیه کنید.
پناهگاه شیرکوه:در مجاورت چشمه قرار دارد، اما دبی فصلی و سلامت آب قطعی نیست.
سایر مسیرها:آب مطمئن بالادست در سوسن، شمس، سانیج و لاسرگون تأیید نشده؛ آب مستقل حمل کنید.

۴. راهنمای فصلی (مشترک با اشاره به تفاوت مسیرها)

تحلیل تفکیکی فصول صعود، شرایط جوی، تجهیزات و وضعیت مسیرها

بهترین پنجره صعود عمومی:

معمولاً خرداد تا شهریور؛ برای مسیر عادی ده‌بالا این بازه مناسب‌تر است. زمستان شیرکوه فقط برای تیم مجهز و باتجربه توصیه می‌شود.

ایده‌آل و پرطرفدار

تابستان (فصل طلایی)

شرح و شرایط اقلیمی:

مناسب‌ترین فصل عمومی. مسیر نجیب بیشترین تردد و اطلاعات را دارد. آب چشمه‌ها در اواخر تابستان ممکن است کاهش یابد.

ماه‌هاخرداد، تیر، مرداد، شهریور
دمای قلهمتغیر (روز معتدل، شب سرد)
سرعت بادمتغیر و گاهی شدید
ریسک بهمنپایین
مزایای صعود:
  • پایداری نسبی هوا و طولانی بودن روز
  • فعال بودن زیرساخت‌های نسبی در مسیر ده‌بالا
  • مناسب‌ترین زمان برای مسیرهای فرعی کم‌رنگ
چالش‌ها و ریسک‌ها:
  • کاهش آب چشمه‌ها در اواخر فصل
  • رعدوبرق و تگرگ ناگهانی بعدازظهر روی دامنه باز
  • شلوغی مسیر ده‌بالا در تعطیلات
نیازمند تجهیزات برفی

بهار (فصل برفی و روان‌آب)

شرح و شرایط اقلیمی:

آب فراوان‌تر، اما سنگ خیس و احتمال برف در مسیر بالایی. ریزش سنگ و روان‌آب در دره‌های سوسن و شمس شدید است.

ماه‌هافروردین، اردیبهشت، خرداد
دمای قلهزیر صفر با سوز سرما
سرعت بادمتغیر و گاهی شدید
ریسک بهمنبالا
مزایای صعود:
  • چشم‌اندازهای سرسبز و رویایی دامنه‌ها
  • خلوت بودن کامل مسیرهای فرعی
  • فراوانی آب در چشمه‌های پایین‌دست
چالش‌ها و ریسک‌ها:
  • ریزش سنگ و روان‌آب در دره‌ها
  • پاکوب گل‌آلود و خطر گم‌شدن در سانیج و لاسرگون
  • سنگ خیس و ریزش سنگ در دیواره جنوبی
ناپایدار و پرچالش

پاییز (فصل دگرگونی و سرما)

شرح و شرایط اقلیمی:

کاهش آب، یخ‌زدگی شبانه، باد و بارش ناگهانی. مسیرهای سوسن، شمس، لاسرگون و سانیج سریع‌تر از نجیب دشوار می‌شوند.

ماه‌هامهر، آبان، آذر
دمای قلهمنفی (یخ‌زدگی شبانه)
سرعت باد۴۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت
ریسک بهمنمتوسط
مزایای صعود:
  • هوای بسیار تمیز و دید باز تا ده‌ها کیلومتر دورتر
  • خلوت بودن کامل و آرامش مطلق کوهستان
  • فرصت عالی برای تست تجهیزات زمستانه
چالش‌ها و ریسک‌ها:
  • طول روز کوتاه و افت شدید دما پس از غروب آفتاب
  • طوفان‌های ناگهانی با بادهای شدید
  • ورود دیرهنگام به دره نجیب خطرناک است
فقط برای تیم‌های مجرب و زمستانه

زمستان (صعود سخت و آلپاین)

شرح و شرایط اقلیمی:

دره نجیب، سوسن و شمس می‌توانند یخ‌زده، ریزشی یا مسدود شوند. دیواره جنوبی به‌دلیل یخ و رطوبت فقط برای تیم فنی زمستانی مناسب است.

ماه‌هادی، بهمن، اسفند
دمای قلهبسیار پایین با Wind Chill شدید
سرعت بادکولاک ممتد و بادهای وحشتناک
ریسک بهمنبسیار بالا
مزایای صعود:
  • ارزش فنی و کوهنوردی بسیار والا در کارنامه ورزشی
  • آزمون نهایی استقامت جسمانی، روانی و مدیریت بحران
  • طبیعت بکر و کاملاً بی‌رحم آلپاین
چالش‌ها و ریسک‌ها:
  • خطر مرگبار سرمازدگی و هایپوترمی
  • مسیرهای سانیج و لاسرگون برای برنامه عادی زمستانی مناسب نیستند
  • احتمال قطعی کامل ارتباطات و امدادرسانی غیرممکن
همراهی حرفه‌ای در مسیر قله

آماده صعود ایمن و حرفه‌ای به شیرکوه هستید؟

صعود موفق نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، تجهیزات مناسب و دانش فنی است. ما در «باید زیست» برنامه‌های منظمی را برای مسیرهای مختلف این قله برگزار می‌کنیم.

۵. لیست تجهیزات اختصاصی (با تفکیک مسیرها و فصل‌ها)

اینفوگرافیک سیستم پوشاک لایه‌ای، ست تجهیزات استاندارد و الزامات مسیرها

تجهیزات و پوشاک فنی استاندارد صعود به شیرکوه
تجهیزات فنی مشترک
  • کفش کوهستان مناسب فصل، باتوم، GPS، نقشه آفلاین، قطب‌نما و چراغ‌پیشانی یدک
  • کلاه ایمنی برای تمام مسیرهای سنگی و ریزشی
  • لباس لایه‌ای، بادگیر ضدآب، عینک UV و طوفان، دستکش و کلاه یدک
  • فیلتر یا قرص تصفیه آب، کیسه خواب، چادر، سوخت، کمک‌های اولیه و کیت تعمیر
اختصاصی ده‌بالا ـ نجیب
  • باتوم و کفش با زیره مناسب شن‌اسکی
  • کلاه ایمنی در دره نجیب الزامی است
  • در زمستان: کرامپون، کلنگ، گتر و طناب سبک تیمی
  • آب مستقل برای بخش پناهگاه تا قله
اختصاصی سوسن، شمس و لاسرگون
  • کلاه ایمنی، دستکش سنگ، GPS دوگانه و آب اضافه
  • طناب سبک و تجهیزات خودحمایت در صورت وجود شیب سنگی یا یخی
  • چادر مستقل؛ روی پناهگاه حساب نکنید
  • نقشه کاغذی، قطب‌نما و بی‌سیم برای مسیرهای کم‌بتا
تجهیزات دیواره جنوبی و ایمنی
  • طناب مناسب دیواره، هارنس، کارابین قفل‌شونده، اسلینگ و ابزار کارگاه
  • کفش سنگ، ابزار حمایت و طناب کمکی
  • پتوی نجات، سوت، فندک ضدآب، چراغ اضافه، پاوربانک و جیره اضطراری
  • برای مسیرهای کم‌تردد، پیام‌رسان ماهواره‌ای یا بی‌سیم حمل کنید
تجهیزات ایمنی و بقا (مشترک تمام مسیرها):

برنامه مکتوب، ترک GPS، زمان برگشت و مشخصات خودرو را نزد فرد خارج از تیم بگذارید. برای مسیرهای کم‌تردد، ارتباط ماهواره‌ای ضروری است.

۶. ریسک‌ها و هشدارهای ایمنی (با تفکیک مسیرها)

خطر ارتفاع‌زدگی (AMS)، خطرات عینی و وضعیت پوشش مخابراتی

خطر ارتفاع‌زدگی (AMS):

صعود از ۲٬۵۴۰ متر به بیش از ۴٬۰۰۰ متر، به‌خصوص در برنامه یک‌روزه، می‌تواند علائم ارتفاع ایجاد کند. با تشدید علائم صعود نکنید و فرود فوری انجام دهید.

خطرات عینی مسیرها:
ده‌بالا ـ نجیب:شیب ریزشی دره نجیب، سقوط سنگ، کمبود آب و رعدوبرق
سوسن و شمس:ریزش سنگ، زمین ناپایدار جنوب‌غربی و پاکوب محو
لاسرگون و سانیج:طول زیاد، آب محدود، امدادرسانی دشوار و گم‌شدن
دیواره جنوبی:سقوط نفر و سنگ، کارگاه نامطمئن و گیرکردن طناب
وضعیت آنتن‌دهی مخابراتی:

آنتن در ابتدای پاکوب، حوالی جان‌پناه و بخش‌هایی از مسیر گزارش شده است؛ پوشش یکنواخت و قطعی نیست. دره‌ها ممکن است فاقد آنتن باشند.

ایمنی، ریسک‌های ارتفاع و امداد کوهستان در شیرکوه

سوالات متداول صعود به قله شیرکوه

اواخر بهار تا اوایل پاییز (خرداد تا شهریور) بهترین و پایدارترین زمان است. برای مسیر عادی ده‌بالا، تیر و مرداد مناسب‌ترند. مسیرهای خط‌الرأسی و فرعی فقط با پنجره هوای پایدار و در تابستان توصیه می‌شوند.
مسیر ده‌بالا ـ سفیل‌آباد ـ دره نجیب ـ پناهگاه شیرکوه، رایج‌ترین، واضح‌ترین و پشتیبانی‌شده‌ترین مسیر است که از پناهگاه شیرکوه و جان‌پناه نزدیک قله عبور می‌کند.
برای مسیر ده‌بالا (نجیب) در تابستان، تیم‌های باتجربه و مجهز به GPS می‌توانند مستقل صعود کنند. اما برای مسیرهای سوسن، شمس، لاسرگون، سانیج و دیواره جنوبی، حضور راهنمای محلی آشنا به شبکه دره‌ها و کارگاه‌ها یک الزام حیاتی است.
پناهگاه شیرکوه (حدود ۳٬۵۱۵ متر) کنار چشمه قرار دارد و ظرفیت محدودی دارد. جان‌پناه نزدیک قله (حدود ۴٬۰۷۵ متر) بسیار کوچک است و باید آن را صرفاً به عنوان پناه اضطراری در نظر گرفت. در سایر مسیرها پناهگاه معتبری وجود ندارد و کمپ مستقل لازم است.
شیب ریزشی دره نجیب، وجود یخچال و پل‌های برفی ناپایدار در چال‌کبود، کمبود آب در نیمه بالایی مسیر، گم‌کردن شاخه مسیر در اطراف جان‌پناه، و ریزش سنگ در مسیرهای فرعی مانند سوسن از مهم‌ترین چالش‌ها هستند.
علاوه بر تجهیزات استاندارد، کلاه ایمنی برای تمام مسیرهای سنگی و ریزشی الزامی است. در بهار و زمستان، کرامپون، کلنگ، گتر و طناب سبک تیمی برای عبور از یخچال چال‌کبود و دهلیز ضروری است. چادر و کیسه خواب مستقل نیز برای مسیرهای فرعی توصیه می‌شود.